W poszukiwaniu zestrzelonego aeroplanu
Przeglądając stare czasopisma, można natknąć się na bardzo ciekawe artykuły. Czasem zaledwie jedna linijka potrafi ukazać minione wydarzenia w zupełnie nowym świetle lub zachęcić do własnych poszukiwań historycznych. Tak też było w przypadku publikacji w „Gazecie Częstochowskiej” (nr 21 z roku 1961), która zaprezentowała artykuł pt. “Niech wolność, będzie chlebem powszednim” (kartki z notatnika powstańca śląskiego dr Wilhelma M.)
Wspomnienia te dotyczą III powstania śląskiego. Znajdziemy w nich zabawny opis przybycia Szkotów na dworzec kolejowy w Herbach, zaciętych walkach w Lublińcu i innych miastach, a najbardziej interesującym fragmentem jest wpis dotyczący zestrzelenia niemieckiego aeroplanu zwiadowczego nad Blachownią! W katastrofie tej zginęło dwóch niemieckich lotników. Zdarzenie miało miejsce 29 kwietnia 1921 roku.
Trudno znaleźć w sieci informacje o tym, czy podczas powstań śląskich został zestrzelony jakikolwiek samolot. Równie karkołomnym zadaniem będzie zlokalizowanie miejsca upadku aeroplanu – po tylu latach znalezienie choćby jednej śrubki może graniczyć z cudem.
Pozostaje jedynie ludzka pamięć i opowieści przekazywane z pokolenia na pokolenie. Być może dzięki nim uda się ustalić choćby przybliżone miejsce katastrofy. Niestety, dramatyczne lata II wojny światowej mogły skutecznie zatrzeć wspomnienia z wcześniejszego okresu.
Zostaje nam jeszcze wyjaśnienie kim był Wilhelm M. autor pamiętników. Szczegółowe informacje znajdziemy w książce Częstochowa i region wobec powstań śląskich… wydanej w 2020 roku.
Wilhelm Aleksander Mikulski był wybitnym lekarzem chirurgiem, działaczem samorządowym oraz oficerem Wojska Polskiego, którego życie nierozerwalnie splotło się z historią Częstochowy i walką o polskość Śląska. Urodzony w Wilejce, dyplom lekarski uzyskał na uniwersytecie w Dorpacie (1899). Doświadczenie zdobywał w prestiżowych klinikach Petersburga, Krakowa, Wiednia i Berlina, specjalizując się w chirurgii, ginekologii oraz rentgenologii. Przed przyjazdem do niepodległej Polski służył jako lekarz m.in. podczas wojny rosyjsko-japońskiej oraz w trakcie I wojny światowej.
W 1919 roku osiadł w Częstochowie, gdzie jako oficer Wojska Polskiego objął oddział chirurgiczny w szpitalu garnizonowym. Jego postawa w 1921 roku stała się kluczowa dla opieki nad uczestnikami walk narodowowyzwoleńczych:
Jako podpułkownik i ordynator szpitala wojskowego, Mikulski zorganizował system opieki nad rannymi i chorymi ewakuowanymi bezpośrednio z linii frontu (m.in. z okolic Lublińca, Olesna i Dobrodzienia). Dzięki jego determinacji, szpital w Częstochowie stał się zapleczem medycznym dla powstańców, ratując życie setkom bojowników o polski Śląsk. W okresie międzywojennym był aktywnym członkiem Związku Weteranów Powstań Śląskich, pielęgnując pamięć o czynach zbrojnych i dbając o dawnych towarzyszy broni.
Dr Mikulski zapisał się w pamięci mieszkańców Częstochowy nie tylko jako fachowiec, ale i filantrop. Prowadząc prywatną praktykę, często leczył najbiedniejszych bezpłatnie, a nawet wspierał ich finansowo. Trzykrotnie wybierany do Rady Miejskiej w Częstochowie (1927, 1934, 1939). Przewodził lokalnemu oddziałowi Związku Lekarskiego Państwa Polskiego oraz zasiadał w Radzie Przybocznej prezydenta miasta.
Za swoje wybitne zasługi na polu medycznym i patriotycznym został uhonorowany m.in.: Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi, Gwiazdą Górnośląską, Medalem Niepodległości, Złotym Krzyżem Zasługi.
Zmarł 9 października 1947 roku. Spoczywa na Cmentarzu św. Rocha w Częstochowie.
Najbliższe Blachowni miejsce pamięci poświęcone powstaniom śląskim znajduje się w Puszczewie, gdzie obok placu zabaw ustawiono okolicznościową tablicę informacyjną.
Źródła:
- Praca zbiorowa, Częstochowa i region wobec powstań śląskich 1919 – 1920 – 1921, Częstochowa 2020
- Gazeta Częstochowska, 1961 r., nr 21
