Kopalnia Jerzy (Stara) – historia i pozostałości

Blachownia i jej okolice słynęły z bogatych złóż rudy żelaza. Powstały tu liczne kopalnie, których pozostałości możemy bez trudu odnaleźć i dzisiaj. Po kopalni „Stanisław”, której opis możemy znaleźć pod tym linkiem, przyszedł czas na kolejny obiekt, a jest nim kopalnia „Jerzy” (Stara). Znajduje się ona zaledwie 1 km w linii prostej od zalewu w Blachowni, przy ul. Górniczej. Spacer wolnym tempem od kościoła w centrum może zająć nam nieco ponad 20 minut.

A co o kopalni możemy znaleźć w książce Andrzeja Adamskiego Górnictwo rud żelaza w regionie częstochowskim, która stanowi skarbnicę wiedzy o kopalnictwie w okolicach naszej gminy? Budowę kopalni w 1933 roku rozpoczęła firma „Modrzejów-Hantke”. Już w 1934 roku rozpoczęto roboty wybierkowe. Pokłady rudy zalegały tu na głębokości od 24 do 34 metrów. Pole kopalni eksploatowano w trzech fazach jako kopalnie: „Jerzy I”, „Jerzy II” i „Jerzy III”, z których każda posiadała dwa szyby: wydobywczy i wodny. Wydobycie prowadzono filarami o długości 20 metrów i długości wybiegu chodników do 100 metrów. Przed 1939 rokiem przeprowadzono próby z odstawą urobku za pomocą rynien potrząsalnych na ścianie o długości około 100 metrów. Przewóz urobku odbywał się w wozach. Urządzenia wyciągowe i pompy miały napęd elektryczny, a obudowy były drewniane. Rudę transportowano aż do pieców prażalnych w Konopiskach.

Kopalnia miała bardzo ciężkie warunki eksploatacji, a mianowicie znaczne i niespotykane dotychczas w innych kopalniach ciśnienie eksploatacyjne. W dniu wybuchu II wojny światowej w 1939 roku kopalnia uległa zatopieniu. Do końca 1939 roku kopalnię udało się odwodnić, jednak skutki tego zatopienia utrudniały prowadzenie robót dołowych praktycznie do zakończenia eksploatacji.

Największe wydobycie w kopalni odnotowano w latach 1938–1939, kiedy wynosiło ono odpowiednio 50 494 oraz 45 110 ton rudy. Po wspomnianym zalaniu kopalni wydobycie w kolejnych latach spadło. Wynosiło ono: w 1940 roku – 28 287 ton, w 1941 roku – 24 199 ton, w 1942 roku – 29 683 tony, a w 1943 roku – 39 682 tony. Kopalnia zakończyła działalność w 1944 roku.

Warto wybrać się na spacer i zobaczyć pozostałości po tej kopalni w postaci okazałych hałd. Wędrówka po nich wymaga jednak ostrożności. Być może w przyszłości warto byłoby postawić w pobliżu tablice informacyjne – stanowiłyby one kolejną atrakcję dla turystów, którzy chętnie dojeżdżają tamtędy do Blachowni na rowerach. Oczywiście, jeśli macie jakieś materiały lub dodatkowe informacje na temat tej kopalni, zachęcam do podzielenia się nimi w komentarzach albo w wiadomości prywatnej.

Źródła:

Andrzej Adamski, Górnictwo Rud Żelaza w Regionie Częstochowskim, 1994
Geoportal – mapa kopalni