Kozacy w Wyrazowie

Przeglądając archiwalne dokumenty zawsze można znaleźć ciekawe informacje dotyczące historii naszej gminy. Dzisiaj będzie opowieść o kozakach patrolujących Wyrazów i Łojki, ale nie tylko… W pozycjach książkowych dokumentujących dzieje Blachowni i okolic nie spotkałem tego typu informacji, więc temat może być tym bardziej interesujący. Po przeczytaniu tytułu, pewnie większość się zastanawiała cóż rosyjscy kozacy mogli robić w Wyrazowie i kiedy to było? Już spieszę z wyjaśnieniami. Otóż, w Dzienniku Urzędowym Guberni Kaliskiej z 1840 roku opisana jest akcja kozaków z Urzędu Celno-Kontrolnego w Wyrazowie, którzy wyruszyli na patrol do Łojek, gdzie przechwycili od przemytników znaczne ilości przędzy. Przemytnicy uciekli, a towary zostały przekazane do urzędu w Wyrazowie. Zapraszam do przeczytania wpisu z Dziennika poniżej:

Urząd Celno Kontrollowy Wyrazów naprzeciw Komory Celnej II. Rzędu Herby.

Kozacy jako to: Astuch Strachow, Filip Hubanow, Matwiej Panumarów i Jwtej Kirejow, Pułku Nr. 12 w nocy z dnia 17 na 18 Grudnia r. b. patrolując pod wsią Łojki po zalinią wewnętrzną odbili niewiadomym defraudantom, którzy się ucieczką ratowali, Przędzy bawełnianej szarej paczek 21 funtów 240 i przędzy pąsowej paczek 36 funtów 360 i takowy objekt do postąpienia fiskalnego tutejszemu Urzędowi odstawili.

Powyższy fragment, mimo że niezbyt długi to przedstawia wiele historycznych szczegółów. Wiemy, że patrole były czteroosobowe, a w artykule są nawet wymienione nazwiska kozaków, wiemy do jakiego pułku należeli kozacy (12. Pułk Kozaków Dońskich), wiemy jakie i którędy szmuglowano towary do Częstochowy. Co najważniejsze, wiemy to, że w Wyrazowie znajdował się i funkcjonował Urząd Celny!

Dalsza część artykułu nie jest już tak ciekawa, wzywa właścicieli do zgłoszenia się i odebrania przechwyconego towaru. Jednak dla ścisłości zamieszczam również ten fragment poniżej. Warto jedynie odnotować, że znamy nazwisko Kontrolera Skarbowego z Wyrazowa, a brzmi ono Kapaon.

W zastosowaniu się przeto do przepisów, podaje zdarzenie to do publicznej wiadomości, wzywając niewiadomych właścicieli, aby się z dowodami usprawiedliwiającemi własność wymienionej wyżej przedy wciągu tygodni 4 zgłosili niemniej wzywa każdego, ktoby o nich lub o niedostawięniu w zupełności obiektu mógł mieść wiadomości, aby Urząd lub Rząd Gubernialny na piśmie bez użycia stempla lub ustnie zawiadomił, po upływie bowiem zakreślonego terminu, proces niniejszy za ocznie zasądzony zostanie.

W Wyrazowie d. 9/21 Grudnia 1840 r. Kapaon. Kontr. Skarbowy.

Na poniższej mapce możemy odnaleźć oznaczeniu urzędu, o którym mowa w artykule. Stanowi go przekreślony kwadrat na nóżce, pod literą „r” w słowie Wyrazów.

Może wspólnie z czytelnikami uda się dokładnie określić miejsce, w którym znajdował się Urząd Celno Kontrollowy??